بررسی حباب قیمتی سهام
بررسی حباب قیمتی سهام
1398/03/22


مفهوم حباب از اوایل قرن هفدهم وارد ادبیات اقتصاد شده است. به طوری که واژه جنون لاله ای بر اشاره غیر مستقیم به وجود حباب در یک اقتصاد به کار می‌رود. این واژه از سال ۱۶۳۶ زمانی که تقاضا برای گل‌های لاله در هلند به حد بسیار بالایی افزایش یافت، به طوری که قیمت یک شاخه گل لاله به ۱۰۰۰ فلورینس (واحد پول وقت هلند) رسید در حالی که درآمد سرانه ۱۵۰ فلورینس بود. از آن زمان تا‌کنون نمونه‌های متعددی به عنوان دوران حباب قیمتی یاد شده است.








برای مثال در دوره ۱۹۹۰- ۱۹۸۵ دارایی‌های ژاپن و همچنین در سال‌های ۲۰۰۰- ۱۹۹۸ بازار اینترنت آمریکا دچار حباب شده بودند که دومی‌‌ به جنون دات‌کام معروف است. با وجود این سابقه تاریخی موضوع حباب‌های قیمتی تا اواخر قرن بیستم مورد تحلیل علمی ‌‌قرار نگرفته است. در اواخر قرن بیستم و براساس پیشرفت‌های مختلف در علم اقتصاد و به ویژه در اقتصادسنجی مفهوم حباب به طور جدی وارد ادبیات اقتصاد شده است.

از طرفی اهمیت روز افزون بازار دارایی‌های مالی در اقتصاد یک کشور، بررسی مداوم این بازار را ضروری می‌سازد. یکی از اجزای مهم بازارهای مالی بازار سهام و بورس است که نحوه فعالیت آن به صورت شفاف و سالم بسیار حائز اهمیت است، حال اگر بورس به صورت درست و کارآ عمل نکند باعث به‌وجود آمدن انحرافات شدید قیمتی در این بازار به نحو بسیار خواهد شد. در این زمینه توجه به نوسانات قیمت اوراق بهادار اهمیت اساسی دارد (گداری، 1385). اصولا در تاریخ بازارهای مالی، بازارهای سهام همواره با نوسانات سوداگرانه مواجه بوده است. نوسانات قیمت‌ها جزء ذات بازار است اما گاهی این نوسانات از شکل عادی خود خارج می‌شدند و جای خود را به صعودهای افسار گسیخته و سقوط‌های ناگهانی می‌دهند و ضربات جبران‌ناپذیری به بورس وارد می‌کنند. لیکن مساله مهم در این جا، کیفیت و کمیت غیرطبیعی این نوسانات است. به طور کلی نوسانات قیمت دارایی‌های مالی اغلب از دو بخش عمده تشکیل می‌شود: یکی بخش متعارف یا تغییرات اساسی قیمتی است که از متغیرهای اولیه کلان اقتصاد یا تغییرات متعارف عرضه و تقاضا تاثیر می‌پذیرد و دیگری بخش نامتعارف یا تغییرات کاذب قیمت‌ها است که در علم اقتصاد به حباب‌های سوداگرانه شناخته می‌شود(فرزانگان، 1387). در واقع وجود حباب در قیمت سهم معمولا روی قیمت سایر دارایی‌ها اثر می‌گذارد حتی اگر شرایط حباب را نداشته باشد. در دهه‌های اخیر حباب‌ها پدیده‌های شناخته شده ای در بازار سهام به شمار می‌روند که درباره مکانیزم وقوع آن اتفاق نظر نیست.

تعاریف بسیاری از حباب توسط اقتصاددانان موجود است ولی معمول‌ترین تعریف بیان شده از حباب، افزایش قیمت بر اثر افزایش انتظارات است که سبب جذب خریداران جدید می‌شود. در پی این‌ گونه افزایش قیمت‌ها، اغلب انتظارات معکوس و کاهش شدید قیمت‌ها پدید می‌آید که معمولا به بحران‌های مالی می‌انجامد.

در واقع اساس و جوهره حباب قیمت‌ها براساس واکنشی است که نسبت به افزایش قیمت‌ها صورت می‌گیرد. به این ترتیب که افزایش قیمت‌ها منجر به افزایش اشتیاق سرمایه‌گذاران، افزایش تقاضا و در نتیجه افزایش دوباره قیمت‌ها می‌شود. افزایش تقاضا بر دارایی‌ها نتیجه ذهنیت مردم از بازدهی بالای اوراق بهادار در گذشته و خوش‌بینی آنها نسبت به دریافت بازده بالا در‌آینده است. همین بازخورد افزایش قیمت‌هاست که باعث بالارفتن مجدد قیمت‌ها بیش از میزان طبیعی می‌شود. به هر حال حباب هیچ‌گاه ماندگار نیست. قیمت‌ها نمی‌توانند تا ابد رشد صعودی داشته باشند و زمانی که افزایش قیمت‌ها به نقطه پایان برسد تقاضای فزاینده نیز به پایان راه می‌رسد. اینجاست‌که بازخورد صعودی جای خود را به بازخورد نزولی می‌دهد (مبنای تحلیل تشکیل حباب قیمت‌ها در بازار سهام، شیوه قضاوت افراد راجع به وضعیت بازار را عوض کرده است). از هنگام رواج اصطلاح حباب در بازار سرمایه ایران در سال 1382، هر نوع بالا رفتن سریع قیمت را به اشتباه حباب تعبیر می‌کنند، در حالی که چنین نیست. از جهتی دیگر، خرید سهام با توجه به روند صعودی قیمت آن یک دید ساده لوحانه است که همواره وجود داشته است. در حقیقت سرمایه‌گذار با این شیوه ممکن است احتمال سود روی سهام خود را از دست بدهد. .یک روند ثابت قیمت سهام از لحاظ منطقی باید جذاب باشد(ساعدی، مختاریان، 1388). سقوط بورس اوراق بهادار تهران در اواخر سال 1383 که بعد از یک دوره رونق چشمگیر اتفاق افتاد، سوالات زیادی را در ذهن پژوهشگران و کارشناسان امر به وجود آورد. از آنجایی‌ که بیشتر اوقات به دنبال حباب، بحران مالی اتفاق می‌افتد و با توجه به موقعیت استراتژیک بورس اوراق بهادار، در هر اقتصادی لازم است که علاوه بر شناخت حباب، از تشکیل حباب نیز جلوگیری شود. این پژوهش بر آن است تا به شناخت ماهیت حباب و بررسی حباب در بورس اوراق بهادار تهران به ویژه شرکت‌های فعال بپردازد.




چارچوب نظری پژوهش




روند پژوهش به این صورت بود که ابتدا اطلاعات شرکت‌ها که شامل (قیمت ابتدایی، قیمت انتهایی و سود تقسیمی سالانه) است از آرشیو بورس جمع‌آوری شد. سود تقسیمی سالانه را به تعداد روزهای معامله شده‌ای که قیمت ابتدایی و قیمت انتهایی داشته‌اند، تقسیم کرده و پس از جایگزینی مقادیر بدست آمده در فرمول بازده نقدی و قیمت، میانگین بازده‌های روزانه محاسبه شده. سپس طبق آزمون دوها مقایسه انجام شده و تعداد مثبت‌ها و منفی‌ها را یافته و بر طبق آنها تعداد دوهای شمارش شده محاسبه شد و در رابطه نهایی جایگزین شد. در نهایت حبابی بودن شرکت‌ها تشخیص داده شد. پژوهشگران دیگری با استفاده از آزمون‌ها، بازه‌های زمانی و مکانی و موضوعی مختلف در داخل و خارج از کشور به بررسی حباب و ساختار آن پرداخته‌اند که در زیر به چند مورد اشاره شده است:

نصراللهی (1377)، ضمن تشریح مبانی نظری و روش‌های سنجش حباب‌های سوداگرانه در بازارهای مالی، روش‌های کاربردی آزمون‌های آنها را در تحقیقات تجربی انجام شده، مورد تحلیل قرار داده است و چنین نتیجه‌گیری کرده که رشد بسیار سریع شاخص بورس سهام تهران در سال 1374 و سه ماهه اول سال 1375 و کاهش این شاخص در پاییز و زمستان آن سال، تصویر وجود نوعی افزایش کاذب قیمت‌ها را بین برخی خریداران و بسیاری از اهل فن رایج کرده است. در چارچوب نظری، افزایش کاذب قیمت پدیده‌ای نیست مگر یک حباب قیمتی که باید بخش دوم قیمت یک دارایی، تلقی شود.

کیانی و میرشمسی (۱۳۷۸)، مساله حباب عقلایی را در بورس اوراق بهادار تهران بررسی کرده و به این نتیجه رسیدند که فرضیه وجود حباب‌های عقلایی را نمی‌توان در سهام بورس تهران رد کرد. آنها وضعیت بورس و اوراق بهادار تهران را برای ۱۷ شرکت در دوره زمانی ۱۳۶۶ تا۱۳۷۶ با استفاده از داده‌های ماهانه و با استفاده از آزمون پایایی نسبت قیمت به سود و نیز آزمون هم‌جمعی، قیمت و سود هر سهم از شرکت‌های مورد نظر را بررسی کرده و دلایلی را ارائه می‌کنند که براساس آنها وجود حباب عقلایی در قیمت حداقل ۱۵ شرکت ا ز ۱۷ شرکت انتخاب شده را نمی‌توان رد کرد.

معدلت(1381)، در یک پژوهش اقتصادی به بررسی وجود حباب قیمتی در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1370 الی 1380 پرداخته است. طبق نتیجه‌گیری معدلت، فاصله ایجاد شده میان ارقام واقعی و برآوردی، نشان‌دهنده حباب قیمتی در بورس اوراق بهادار تهران است.

گداری (۱۳۸۵)، در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود، به بررسی حباب قیمتی در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴ پرداخته و موضوع حباب‌های عقلایی را مورد مطالعه قرار داده است. در این تحقیق به منظور تشخیص وجود حباب قیمتی از آزمون پایایی نسبت قیمت به سود سهم استفاده شده است و با تائید فرضیه‌هایش وجود حباب قیمتی در سهام بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته می‌شود.

زاهدی (1386)، در پایان نامه کارشناسی ارشد خود به بررسی آزمون‌های حباب قیمتی و کاربست دو آزمون در بورس تهران پرداخته است و نتایج تحقیق به این صورت خلاصه می‌شود که علاوه بر تایید وجود حباب در بورس تهران، یکسان نبودن اطلاعات افراد، مانع از ایجاد حباب قیمتی نمی‌شود و تنها هنگامی که تعداد قابل توجهی سرمایه‌گذار با عمر بی نهایت وجود داشته باشد، حباب قیمتی از بین می‌رود. با ایجاد شدن حباب قیمتی، زمینه افزایش عرضه آن بوجود می‌آید و از لحاظ تعادل عمومی، وجود حباب در یک بازار باعث رکود بازارهای دیگر می‌شود.

سلطانی(۱۳۸۶)، در پایان نامه دکتری خود به بررسی حباب‌های قیمتی سهام در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۸۴- ۱۳۷۰، برای ۷۰ شرکت فعال در بورس پرداخته است. وی برای کشف حباب در قیمت سهام این شرکت‌ها از روش همجمعی استفاده کرده است. به عبارتی وی با بررسی همجمعی بین قیمت واقعی سهام هر شرکت (واقعی به سال پایه ۱۳۷۰) و سود سهام واقعی برای هر سهم (DPS) و با استفاده از آزمون همجمعی یوهانسن به کشف حباب در قیمت سهام این شرکت‌ها پرداخته است. نتیجه حاصل نشان داد که در سطح ۹۵ درصد، ۵۵ درصد شرکت‌های مورد بررسی دارای حباب در قیمت سهام خود هستند.

واعظ و ترکی(1387)، در مقاله ای با عنوان حباب قیمت و بازار سرمایه در ایران با استفاده از تکنیک RALS و کاربرد روش شبیه سازی مونت کارلو، به بررسی وجود یا نبود حباب قیمتی در بازار سهام ایران پرداخته است و یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قیمت سهام از مسیر تعادلی بلندمدت (ارزش حال سودهای آتی مورد انتظار) منحرف شده، بنابراین در بازار سرمایه ایران وجود حباب قیمت به اثبات می‌رسد.

قلی‌پور(۱۳۸۹)، در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود به بررسی تاثیر سرمایه‌گذاران نهادی در ایجاد حباب قیمتی سهام شرکت‌های مشمول خصوصی سازی طبق اصل ۴۴ قانون اساسی پرداخته است و به این نتیجه رسیده است که کل جامعه مورد بررسی تحقیق حباب داشته‌اند.

شیلر (1990)، اولین تحقیق در مورد حباب قیمت‌ها در بازار سهام، توسط شیلر با مقال‌های با عنوان «آیا تغییرات قیمت سهام تابعی از ارزش‌های جریان سود نقدی زمان حال و آینده است یا خیر؟» انجام شد. شیلر در این مقاله با استفاده از داده‌های سالانه 1871 - 1976 و بهره‌گیری از آزمون کران واریانس به این نتیجه رسید که تغییرات قیمت‌ها، بوسیله تغییر در ارزش حال جریان سود نقدی قابل توضیح نیست.

گاربر(۱۹۹۰)، در مقاله ای با عنوان «اولین حباب‌های مشهور»، به بررسی مشهورترین حباب‌های قیمتی پرداخت.

بلانچارد (1982)، با بررسی نظر اقتصاددانان و فعالان بازار، مبنی بر اینکه عناصر اساسی تنها در تعیین بخشی از قیمت دارایی‌ها موثر هستند و رویدادهای نامربوط ممکن است در قیمت اثر بگذارند و با اعتقاد به رفتار رم‌ها، حباب را توضیح می‌دهد. سورنت (2003)، در تحقیقات هفت ساله‌اش تحت عنوان «سقوط‌های بحرانی بازار»، بحران‌های بازار سهام را به عنوان یکی از رویدادهای مهم و منبع همیشگی استرس و اضطراب برای سرمایه‌گذاران و معامله گران معرفی کرده و علت ریزش و فرو ریختگی وحشتناک قیمت‌ها را در تقلید بین تجار و سرمایه‌گذاران می‌داند.

گیلچریست و هیملبرگ و هوبرمن (۲۰۰۵)، در تحقیق خود با عنوان اینکه «آیا حباب‌های قیمتی سهام متاثر از شرکت‌های سرمایه‌گذاری است یا نه؟» اعتقادات و رفتار سرمایه‌گذار و فروش استقراضی را از جمله عوامل منتهی به حباب‌های بازار سهام می‌دانند.

بورس
بورس اوراق بهادار
سازمان بورس اوراق بهادار تهران
بورس اوراق بهادار تهران
حباب
حباب قیمتی
حباب اقتصادی
Economic bubble
حباب عقلایی
مقالات مرتبط
کسب درآمد از بورس

مروری بر گذشته بورس

از گذشته تاکنون لازمه رسیدن به سود و درآمد، دراختیار داشتن مهارت، تجربه و البته سرمایه قابل توجه است. هر چند که به عقیده بسیاری از فعالان، اگر سرمایه‌گذاری را از ابتدا و به صورت کاملا اصولی بیاموزید، نمیتوانید هیچ بازاری را سودآورتر از بورس پیدا کنید. در وهله اول باید بدانید که بازار بورس که از آن تحت عنوان بورس اوراق بهادار نیز یاد می‌شود تنها زمانی میتواند محل مناسبی برای سرمایه‌گذاری شما محسوب شود که اطلاعات کاملی داشته باشید و البته رصد خوبی بر روی سهام شرکت های مختلف داشته باشید این کار به شما این امکان را میدهد تا در هر لحظه ثروتمند و یا فقیر شوید. اما سوالی که بیش از همه ذهن علاقمندان به این بازار را به خود مشغول می کند این است که چگونه میتوان موفقی به کسب درآمد از بورس شد؟ چه راهکارهایی وجود دارد؟ در این مقاله به معرفی آنها میپردازیم.

راهکارهای کسب درآمد از بورس

برای اینکه بتوانید موفق به کسب درآمد از بورس شوید باید در یکی از شرکت‌های کارگزاری بورس اوراق بهادار ثبت نام کرده و کدی را دریافت نمائید و پس از ارسال مدارک و طی کردن مراحل مختلف میتوانید وارد پنل شده و اقدامات اولیه برای خرید سهام مورد نظرتان را آغاز کنید. اما راهکارهای کسب درآمد کدام‌ها هستند؟

*هیجانی تصمیم نگیرید

زمانی که وارد بازار بورس شده و با اعداد و ارقام مواجه می شوید، احساساتتان به قلیان درآمده و تمایل زیادی به خرید سهم های متعدد دارید. اما باید بدانید که پس از اقدام برای خرید در اکثر مواقع احساس پشیمانی خواهید کرد زیرا نتیجه مورد نظرتان را دریافت نمی کنید. شما در این راستا باید کاملا حساب شده عمل کنید و تمامی جوانب را بسنجید.

*در ابتدا از سرمایه‌گذاری کلان پرهیز کنید

مطمئنا آوازه زیادی را از بازار بورس تهران شنیده‌اید. اما باید بدانید که در ابتدای کار سرمایه‌گذاری کلان میتواند ضررهای بسیار زیادی را برای شما به همراه داشته باشد. پس تا حد امکان برای شروع سراغ ارقام کم بروید و از سقف 1 میلیون بیشتر خرید نکنید. زیرا ضرر این اعداد چندان تکان دهنده نخواهد بود. در حقیقت اگر بخواهیم واقع بینانه به ماجرا بنگریم، این سرمایه گذاری ابتدایی در بازار اوراق بهادار نوعی دست گرمی، کسب تجربه و بستری برای آزمون و خطاست.

کسب درآمدکسب درآمد از بورس

*خودتان تصمیم گیرنده باشید

برای ورود به بازار بورس تهران باید با رسم و رسوم نیز آگاه باشید. یکی از مهمترین این رسوم این است که مشاوران و متخصصان به صورت روزانه و با توجه به اعداد و رقم جهت دهی و خط دهی‌هایی را برای خرید سهمی خاص ارائه می دهند. هر چند که نمیتوان با اطمینان گفت که این جهت دهی ها اشتباست اما ثابت شده اکثر افرادی که به این جهت دهی ها توجه نموده‌اند نتوانسته‌اند نتیجه معقولی را دریافت کنند. پس بهترین راهکار این است که افراد با مطالعه شخصی خودشان و رصد وضعیت شرکت های ارائه دهنده سهم؛ تصمیمات درستی را در جهت خرید و یا عدم خریدن سهم ها اتخاذ نمایند.

*سهام شرکت های محدود برای سرمایه‌های کوچک

یکی از ایده‌هایی که خوبی که در میان بازار بورس وجود دارد و میتواند افراد را به سود برساند، پخش سرمایه بین سهم هایی از شرکت های مختلف است. این کار ریسک ضرر را به حداقل میرساند و به علاوه سود قابل توجهی را با خود به همراه دارد. اما دقت داشته باشید این مسئله زمانی میتواند نتیجه بخش باشد که سرمایه اولیه شما عدد کوچکی نباشد و حداقل 10 میلیون را شامل شود. معمولا این ایده برای سرمایه های کوچک توصیه نمی شود و اغلب افراد سعی میکنند تا از پراکندگی سهام خود پرهیز کنند.

1399/04/31
عرضه اولیه سهام چیست؟

عرضه اولیه سهام چیست؟

در مقاله قبلی نحوه ثبت نام در بورس مرحله به مرحله آموزش داده شد. در این مقاله ما قصد داریم اصطلاحاتی را تعریف کنیم که مناسب افرادیست که تازه پا به عرصه بازار بورس نهاده اند و آن هم عرضه اولیه سهام است. عرضه اولیه سهام (Initial Public Offerings) که به اختصار با IPO نشان داده می‌شود، عبارتست از اولین فروش سهام توسط یک شرکت خصوصی که طی آن به یک شرکت عمومی تبدیل می‌شود.

برای درک بهتر موضوع، مثالی را در مورد تبدیل یک شرکت سهامی خاص به یک شرکت سهامی عام با هم مرور می‌کنیم.

فرض می­‌کنیم یک فرد (و یا چند نفر به صورت شراکتی) کسب و کار جدیدی را راه می­‌اندازد. با این فرض در واقع مالک این کسب و کار فقط آن فرد (و یا آن چند نفر) خواهد بود. این فرد (یا افراد) می­تواند اشخاص دیگری را به عنوان شریک به مجموعه خود اضافه کند و با این کار سرمایه جدیدی برای کسب و کار قبلی جذب کند. دقت کنید که این شرکت هر اندازه‌ای می‌­تواند باشد؛ چه در اندازه یک کسب و کار محلی و خانوادگی یا در حد یک کسب و کار چند ده میلیاردی! ولی همچنان این شرکت یک شرکت خصوصی خواهد بود. زیرا حق خرید و فروش سهم‌الشرکه دارای یک سری محدودیت‌های حقوقی است که بین شرکا محفوظ می ماند. حال ممکن است فعالیت شرکت به جایی برسد که نیاز به منابع خیلی زیاد برای توسعه فعالیت‌های خود داشته باشد و شرکا تصمیم بگیرند که شرکت را از حالت خصوصی درآورده و با عرضه بخشی از سهم خود، شرکای بیشتر و با قوانین مربوط به شرکت‌های سهامی عام را وارد کسب و کار خود کنند. در این مرحله موضوع عرضه اولیه مطرح می­‌شود.

عرضه‌ی عمومی اولیه  (IPO)، عرضه‌ی اوراق‌ بهادار شرکت به عموم برای اولین بار و بدون سابقه قبلی قیمت‌گذاری است. خیلی‌ها اعتقاد دارند که عرضه‌های اولیه در بورس مانند طلا است یعنی ما هرچی بخریم به احتمال خیلی بالایی سود کرده‌ایم، واقعیت هم همین است. در چند سال گذشته می‌توان گفت تمامی عرضه‌های اولیه دارای سود بوده‌اند.

 عرضه اولیه سهام شرایطش نسبت به خرید و فروش عادی سهام کمی متفاوت است. اما بعد از آن دیگر تفاوتی با بقیه سهام موجود در بورس ندارد. حال سوال اینجاست که وقتی سهام یک شرکت برای بار اول در بورس عرضه می شود ما چگونه می توانیم آن را بخریم؟

چگونه عرضه اولیه بخریم؟

 تا همین چند وقت پیش عرضه اولیه هایی که در بورس ما انجام می شد به روش حراج با اولویت زمان صورت می گرفت. بدین صورت که ابتدا سهم طی یک فرایندی که سرمایه گذاران حقیقی در آن دخالتی نداشتند، اصطلاحا کشف قیمت می شد. یعنی مشخص می شد که سرمایه گذاران می توانند آن سهم را برای بار اول به چه قیمتی خریداری کنند. سپس با توجه به تعداد سهام شرکت و تعداد سهامی که می خواست عرضه بشود، سهمیه هر فردی که می خواست عرضه اولیه بخرد مشخص می شد. در نهایت هم ساعت سفارش گذاری مشخص می شد. مثلا در نهایت بورس اعلام می کرد سرمایه گذاران برای شرکت a که قرار است در ساعت ۱۲:۳۰ دقیقه عرضه شود می توانند هرکدام ۱۰۰۰ سهم و در قیمت ۱۰۰ تومان سفارش بگذارند. پس در این روش قیمت خرید، ساعت خرید و حداکثر حجم خرید از قبل کاملا مشخص شده بود و در نهایت شما باید در ساعت مشخص شده سفارش خود را در سیستم ثبت می کردید. اگر هم تعداد سهم های تقاضا شده از تعداد سهم های عرضه شده بیشتر می شد، اولویت با افرادی بود که سفارش خود را زودتر ثبت کرده بودند. اما مدتی است که روش خرید عرضه اولیه به روش بوک بیلدینگ تغییر پیدا کرده  است.

سهام بورس

روش بوک بیلدینگ در عرضه اولیه چیست؟

به تازگی در بورس تهران از روش جدیدی با نام بوک بیلدینگ رونمایی شده است. از این به بعد شما برای خرید عرضه اولیه باید به روش بوک بیلدینگ اقدام به خرید سهام بکنید. مهم ترین مزیت در روش عرضه اولیه سهام به روش بوک بیلدینگ، امکان ثبت سفارش به قیمت های متفاوت می باشد. در این روش هر سفارش با توجه به حداکثر حجم مشخص شده در قیمتی که خریدار تعیین می کند در سامانه معاملات ثبت خواهد شد و در تخصیص سهام بی عدالتی ایجاد نخواهد شد. در روش بوک بیلدینگ هر خریدار با توجه به تحلیل و بررسی های خود، درخواست خرید سهام را در ساعتی مشخص که از قبل ناظر بازار اعلام می کند، در سیستم معاملاتی ثبت می کند. اما یکی از معایب این روش قیمت و محدودیت مثبت و منفی ۱۰ درصد می باشد. نهاد عرضه کننده یک قیمت را به عنوان کف قیمت سهم مشخص می کند. حال سرمایه گذاران می توانند سفارش خرید خود را در بازه ای بین این قیمت کف و ۱۰% بالاتر از این قیمت قرار دهند.

مشکل این روش این است که به احتمال زیاد در بیشتر مواقع این کار باعث می شود تا افراد در سقف قیمتی اقدام به ثبت سفارش و خرید سهام بکنند. این امر ممکن است موجب ایجاد صف خرید در عرضه اولیه شود. اما به صورت کلی شما در این روش راحت تر از روش حراج اقدام به خرید می کنید. هم چنین دیگر اولویت با سفارش زودتر نیست و شما نباید خیلی سریع سفارش خود را ثبت کنید. بلکه براساس تحلیل خود آن قیمتی را که در بازه مشخص شده است، انتخاب می کنید و در آن قیمت سفارش خود را ثبت می کنید.

به دلیل تقاضای بسیار زیادی که برای عرضه‌های اولیه شکل گرفته، معمولا سهمیه کمی به افراد شرکت‌کننده می‌رسد؛ با این حال، خرید سهام در عرضه اولیه یک راه بی‌خطر برای تجربه اولین سرمایه‌گذاری در بورس است، زیرا بیشتر مواقع مقداری سود نصیب سرمایه‌ گذاران می‌کند.

در عرضه اولیه با بوک بیلدینگ، یک بازه زمانی، حداقل و حداکثر قیمت قابل خرید و سهمیه برای هر کدمعاملاتی در نظر گرفته می‌شود. شما باید براساس این اطلاعات که توسط ناظر بازار در روز عرضه اعلام می‌شود، سفارش خود را در ساعت مشخص شده ارسال کنید. تخصیص سهام توسط ناظرین به کدهای معاملاتی انجام می‌گیرد و معمولا در صورت وجود تقاضای بالا، همه افراد بطور مساوی از عرضه‌ها بهره‌مند می‌شود

1398/12/05
چگونه در بورس ثبت نام کنیم؟

تا همین چند سال‌ اخیر، اکثر مردم اطلاعی در مورد ثبت نام در بورس نداشتند و تنها راه پس‌انداز یا حتی سرمایه‌ گذاری کردن را نگهداری پول‌های خود در بانک می‌دانستند. دلیلش هم این بود که با سایر روش‌های سرمایه‌ گذاری آشنایی نداشتند. مثلاً آن‌ها نمی‌دانستند که یک فرد عادی می‌تواند با سرمایه‌ گذاری در واحدهای یک شرکت تولیدی، به اندازه دارایی خود در مالکیت آن‌ شرکت مشارکت کند. یا اینکه به اندازه دارایی خود در یک شرکت سرمایه‌گذاری سهیم شود.

حال سوال این است که آیا یک فرد عادی می‌تواند با سرمایه اندک خود، در سرمایه‌ گذاری‌های بزرگ شریک شود؟

پاسخ این سوال مثبت است. بازار سرمایه و به ویژه بازار بورس اوراق بهادار این امکان را فراهم می‌کند تا هر فرد به میزان دارایی و سرمایه‌ای که دارد در یک یا چند شرکت بزرگ سرمایه‌ گذاری کند، و در سود آن‌ها شریک شود

در مقاله قبلی اطلاعات کلی راجع به ثبت نام در بورس، بورس و سود سرمایه گذاری در بورس ارائه شد.  در این مقاله ما قصد داریم تا نحوه ثبت نام در بورس اوراق بهادار تهران را به شما آموزش دهیم.

برای انجام معامله در بورس هر شخص حقیقی یا حقوقی نیاز به یک کارگزار رسمی و دریافت کد معاملاتی از آن دارد. همان‌طور که بانک به مشتریان خود شماره حساب می‌دهد و این شماره شناسه مشتری به شمار می‌آید، در بورس هم کد معاملاتی هر فرد شناسه او در بازار است.

چگونه در بورس ثبت نام کنیم؟

مراحل اخذ کد معاملاتی برای فعالیت در بورس:

برای شروع فعالیت در بورس اوراق بهادار، ابتدا باید کد بورسی یا کد معاملاتی داشته باشیم.برای تهیه کد بورسی ابتدا باید به صورت حضوری یا به صورت آنلاین به یکی از کارگزاری ها مراجعه کنید. اطلاعات کلیه کارگزاری ها را می توان از سایت سازمان بورس و اوراق بهادار مشاهده کرد.از معروف ترین کارگزاری ها می توان به : کارگزاری مفید،کارگزاری فارابی،آگاه، مبین سرمایه و... اشاره نمود. شما می توانید از طریق ایترنت در سایت کارگزاری فارابی اقدام به ثبت نام کنید.ابتدا برای ثبت نام اینجا را کلیک کنید.سپس افتتاح حساب آنلاین را کلیک نمایید و گزینه افتتاح حساب بورس اوراق بهادار را بزنید. پس از تکمیل کردن فرم مشخصات و اطلاعات بانکی ، شما برای احراز هویت خود نیاز دارید تا تصویر اصل کارت ملی و شناسنامه و... را اسکن و در سایت آپلود نمایید. در انتها شما باید به یک سری سوالات آزمون افتتاح حساب پاسخ دهید.در اینجا من مطالبی را توضیح می دهم که برای این منظور مفید است.

تفاوت قیمت روز سهام و قیمت اسمی چیست؟

قیمت اسمی(ارزش اسمی) سهم مبلغی است که در اساسنامه برای هر سهم معین شده و این مبلغ روی ورقه سهم نیز قید می‌شود. تعیین قیمت اسمی و قید آن روی ورقه سهم هرگز به این معنا نیست که سهم باید به قیمت اسمی به فروش برسد، بلکه با توجه به وضع بازار و شرایط شرکت، ممکن است سهام به قیمت‌هایی بیشتر یا کمتر از ارزش اسمی آن به فروش رود. به طور کلی ارزش اسمی سهم ارتباط مشخصی با قیمت بازار آن ندارد. گفتنی است در بورس ایران، قیمت اسمی تمام سهم‌ها برابر با یک هزار ریال است.

همان‌طور که می‌دانید آنچه قیمت سهم در بورس را تعیین می‌کند، میزان عرضه و تقاضا برای یک سهم است. برای مثال، ممکن است به علت عملکرد خوب یک شرکت، سرمایه‌گذاران زیادی متقاضی خرید سهام آن شرکت در بورس باشند؛ بنابراین، قیمت آن در بورس براساس میزان تقاضا، افزایش خواهد یافت و حتی ممکن است این افزایش تا چندین برابر قیمت اسمی هم باشد. در نقطه مقابل، عملکرد ضعیف یک شرکت ممکن است باعث بی‌رغبتی سرمایه‌گذاران به خرید یا نگهداری سهم مذکور و در نتیجه، افزایش عرضه آن در بورس باشد. طبیعتا با افزایش عرضه، قیمت سهم کاهش‌یافته و اگر این روند ادامه یابد، ممکن است قیمت سهم حتی به زیر قیمت اسمی( ۱۰۰ تومان) برسد.

حاصل‌ضرب ارزش اسمی هر سهم در تعداد سهامی که شرکت منتشر کرده، نشان‌دهنده جمع سرمایه یا سرمایه قانونی شرکت است. همچنین حاصل ضرب قیمت روز سهام در تعداد سهامی که شرکت ثبت کرده است، ارزش بازار سهام شرکت را نشان می‌دهد.

حجم مبنا در بورس چیست؟

حجم مبنـا، حداقل تعداد سهام یک شرکت است که باید در طول روز، معامله شود تا قیمت آن سهم، بتوانـد براساس سقف دامنه نوسان، افزایش یا کاهش یابد.

درصورتی که تعداد سهام معامله شده یک شرکت در طول روز، کمتر از حجم مبنا باشد، به همان نسبت درصد نوسان قیمت آن سهم نیز کاهش خواهد یافت. در حال حاضر، حجم مبنای شرکت های پذیرفته شده در بورس، ۰۰۰۸/۰ «هشت ده هزارم» است «این عدد کنترل شود»، بنابراین، اگر به عنوان مثال تعداد کل سهام یک شرکت پذیرفته شده در بورس ۲۰ میلیون سهم باشد، تنها درصورتی قیمت سهام این شرکت در طول یک روز می تواند ۴ درصد افزایش یا کاهش داشته باشد که حداقل ۱۶ هزار سهم شرکت الف در طول روز، مورد داد و ستد قرار گیرد.

۱۶۰۰۰=۰.۰۰۰۸*۲۰۰۰۰۰۰۰

هدف از تعیین حجم مبنا، این است که سرمایه گذاران اطمینان داشته باشند نوسانات قیمت سهام، در نتیجه خرید و فروش تعداد مشخص و قابل توجهی سهام صورت گرفته است، چرا که در غیر اینصورت، معامله حتـی چند عدد سهم یک شرکت، می تواند قیمت سهام این شرکت در بورس را تحت تأثیر قرار داده و منجر به ایجاد قیمت های غیرواقعی و کاذب در بورس شود.

EPS چیست؟

خود کلمه EPS مخفف عبارت Earning Per Share است که به معنی درآمد هر سهم است.وقتی که شما کل درآمد ( سود پس از کسر مالیات) یک شرکت در پایان سال(سال مالی) را بر تعداد سهام آن شرکت تقسیم بکنید در واقع eps آن شرکت را محاسبه کرده اید.برای مثال فرض کنید شرکتی توانسته است در پایان یک سال ۱۰۰ میلیون ریال سود کسب کند و تعداد سهام آن شرکت نیز ۱ میلیون سهم است.در نتیجه eps آن شرکت برابر است با : ریال۱۰۰ = ۱,۰۰۰,۰۰۰ / ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰

معنی DPS چیست؟

کلمه DPS مخفف عبارت Dividend Per Share است.dps آن قسمتی از eps است که بین سهامداران تقسیم می شود.درصد سود تقسیمی یا dps در بین شرکتها متفاوت است.شرکت‌ها سیاست‌های متفاوتی درخصوص تقسیم سود دارند.برخی ترجیح می‌دهند بیشتر سود سهام را بین سهامداران تقسیم کنند.اما برخی دیگر درصد کمی از سود را تقسیم کرده و بخش عمده آن را به تأمین نقدینگی مورد نیاز برای انجام طرح‌های توسعه‌ای، اختصاص می‌دهند.حال اینکه چه مقدار از eps به عنوان dps بین سهامداران تقسیم شود،در مجمع شرکت تصمیم گیری می شود.

پس از تکمیل مراحل شما باید در سامانه سجام ثبت نام نموده و کد پیگیری دریافت نمایید.

سامانه سجام چیست؟

سجام در دسته سامانه‌های زیرساختی بازار سرمایه است و به هیچ عنوان سامانه‌ای تجاری نیست؛ لذا هدف آن کسب درآمد نیست و به لحاظ گستردگی ارائه خدمات نیز سامانه‌ای ملی محسوب می‌شود. سامانه جامع ثبت اطلاعات مشتریان سجام، مسئولیت خودکار فرآیند جمع آوری و مدیریت اطلاعات مشتریان بازار سرمایه را بر عهده دارد. با راه اندازی این سامانه نه تنها شاهد تسهیل در گردآوری اطلاعات سهامداران هستیم، بلکه با تجمیع اطلاعات و سوابق معاملاتی، شفافیت بازار نیز با رشد قابل توجهی همراه شده است.

چگونه در بورس ثبت نام کنیم؟

بعد از دریافت کد سجام وارد اینجا شوید و کد پیگیری خود را وارد نمایید.بدین ترتیب ثبت نام در بورس تکمیل گردید. سپس منتظر بمانید تا مراتب امر از کارگزاری فارابی برای شما ایمیل و یا پیامک شود.

1398/12/04
علت کاهش قیمت سهام در بورس چیست؟

کاهش قیمت سهام در بورس بزرگترین نگرانی سرمایه‌گذاران است؛ ولی چرا بازار سرمایه با افت‌و‌خیز‌های بزرگ مواجه می‌شود؟ علت این اتفاق چیست؟ چطور سرمایه‌گذاران مجرب سرمایه‌ خود را در مقابل کاهش‌ ارزش بازار حفظ کرده و کمتر دچار ضرر و زیان ناشی از کاهش قیمت سهام بورس می‌شوند.

اهمیت کاهش قیمت سهام

همان‌طور که می‌دانید دو مفهوم رشد یا کاهش قیمت سهام برای سرمایه‌گذاران بورسی اهمیت بسزایی دارد؛ در واقع سود و زیان سرمایه‌گذاران به همین دو مفهوم مرتبط است. زمانی که شاخص کل بورس رشد می‌کند، قاعدتاً اکثر سرمایه‌گذاران بازدهی مناسبی کسب کرده و هنگام کاهش قیمت سهام ، شاخص نیز اغلب این افراد با زیان مواجه می‌شوند. حال همان‌طور که اشاره شد، سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نظیر مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک در شرایط ریزش قیمت سهام ، بازار بورس هم چندان متضرر نمی‌شوند، زیرا این گروه از سرمایه‌گذاران با مطالعه عوامل بنیادی تاثیرگذار بر صنایع و شرکت‌ها و همچنین بررسی نمودارهای مختلف به‌خوبی می‌توانند شروع دوره‌های منفی بازار را پیش‌بینی کنند

در ادامه عوامل تأثیر گذار بر بازار را که معمولا مورد توجه سرمایه‌گذاران حرفه‌ای قرار دارد را مرور خواهیم کرد.

تأثیرگذاری اقتصاد جهانی بر بازار بورس

صنایع اصلی بورس ایران از قبیل صنایع فولاد،‌ سنگ آهن، پتروشیمی‌، فلزات رنگی، سیمان و سایر سرمایه‌گذاری‌های مرتبط که بیش از ۶۰ درصد ارزش بازار را شامل می‌شوند، تحت تاثیر اقتصاد جهانی و قیمت کالاها در بازارهای بین‌المللی قرار دارند.

همان‌طور که می‌دانید سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری با مطالعه پیوسته شرایط اقتصاد جهانی در امریکا، اروپا، چین و... می‌کوشند تا تاثیر تحولات اقتصاد جهانی را بر قیمت‌ کالا‌ها در بازارهای بین‌المللی بررسی کرده و اثر آن را بر صنایع «کامودیتی ‌محور» در کشور نیز بسجند.

در واقع مدیران حرفه‌ای نهادهای مالی می‌توانند با تحلیل آخرین وضعیت قیمت کالا‌ها در بازارهای جهانی، نسبت به پیش‌بینی قیمت و ارزش سهام شرکت‌های مرتبط داخلی اقدام کنند. به همین دلیل است که حرفه‌ای‌ها از کاهش قیمت سهام به صورت ناگهانی شرکت‌های بورسی، آسیب کمتری می‌بینند؛ چراکه با پیش‌بینی به‌موقع کاهش قیمت‌های جهانی اقدام به فروش سهام‌های مرتبط می‌کنند. به عنوان مثال اگر قیمت جهانی فلز مس با کاهش شدیدی روبرو شود، ارزش سهام «ملی‌مس» ایران هم به‌دنبال این تغییر با کاهش مواجه خواهد شد.

تاثیر عوامل اقتصاد کلان کشور

ارزش سهام شرکت‌ها متاثر از عوامل و متغیرهای کلان اقتصادی نظیر نرخ ارز، بهره، مالیات، حامل‌های انرژی، تعرفه بازرگانی و... قرار دارند.

تحلیل‌گران مجرب با بررسی روند تغییرات متغیرهای کلان اقتصادی تاثیر آن را بر صنایع مختلف بررسی کرده و نسبت به خرید و فروش سهام در بازار سرمایه‌ اقدام می‌کنند. این افراد غالباً ‍پیش از صعود یا سقوط ارزش سهام، سیگنال‌های موثر بر اقتصاد کلان را رصد کرده و مانع ضرر و زیان به سرمایه‌شان می‌شوند. به‌عنوان مثال افزایش شدید نرخ ارز باعث رشد قیمت سهام شرکت‌های صادراتی می‌شود که معمولا هزینه‌های آن‌ها ریالی و درآمد‌هایشان ارزی است.

تغییر در نرخ مالیات نیز باعث تحول در بازارهای مالی خواهد شد. مثلا با تصویب لایحه مالیاتی دونالد ترامپ در امریکا ارزش بازارهای مالی آن کشور بیش از ۲۰ درصد افزایش پیدا کرد. همچنین افزایش نرخ بهره می‌تواند منجر به کاهش P/E بازار، کاهش ارزش سهام و کاهش شدید ارزش اوراق خزانه در بازار بدهی شود.

تصمیمات کلان بر کاهش یارانه‌های انرژی نیز می‌تواند بر اقتصاد صنایع انرژی‌بر مانند فولاد، سیمان، پتروشیمی و... موثر باشد و قیمت سهام آن‌ها را با کاهش شدید مواجه سازد.

تحولات درونی صنایع و شرکت‌ها

تاثیرگذارترین عامل بر اقتصاد شرکت‌ها، تحولات درونی صنایع و شرکت‌ها است. همان‌طور که می‌دانید آخرین وضعیت اقتصادی شرکت‌ها و تحولات درون آن‌ها از طریق گزارش‌های مالی شامل گزارش‌های میان‌دوره‌ای صورت سود و زیان ، گزارش تولید ماهانه، گزارش فعالیت هیئت مدیره، گزارش تفسیری مدیریت،‌ گزارش‌های افزایش سرمایه و گزارش‌های شفاف‌سازی منتشر می‌شود.

تحلیل‌گران حرفه‌ای با بررسی پیوسته این گزارش‌ها، ارزش سهام شرکت‌های مذکور را بررسی کرده و سعی می‌کنند در زمانی که اخبار و گزارش‌های رسمی درباره شرکت مناسب نیست، نسبت به فروش سهام آن شرکت اقدام کنند.

شایعات و تأثیر اخبار رسانه‌های جمعی

همان‌طور که می‌دانید اخباری که رسانه‌ها اعم از شبکه‌های‌اجتماعی، خبرگزاری‌ها، مطبوعات و... منتشر می‌کنند، تأثیر زیادی بر بازار سرمایه‌ دارد. گاهی انتشار یک خبر منفی درباره وضعیت یک شرکت یا صنعت تأثیر زیادی بر ارزش سهام شرکت‌ها خواهد داشت؛ به‌ویژه این تأثیرگذاری بر روی کسانی که سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت انجام می‌دهند و رفتارهایشان بیشتر جنبه احساسی دارد، ملموس‌تر است.

انتشار این اطلاعات و تحلیل‌ها با محتوای منفی، فشار فروش در معاملات سهام را افزایش می‌دهد و قیمت سهم را دچار افت ارزشی می‌کند. لازم است بدانید هر چقدر نفوذ رسانه منتشر کننده خبر بیشتر باشد و آن محتوا به دست افراد بیشتری برسد، تاثیرگذاری آن نیز بیشتر خواهد بود.

سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نیز می‌دانند در زمانی که تحلیل‌ها و اطلاعات منفی در مورد یک شرکت منتشر می‌شود، افت قیمت‌ها بسیار محتمل است؛ البته اگر وضعیت بنیادی آن شرکت تغییری نکرده باشد، چنین تغییر قیمتی صرفاً یک موقعیت خرید برای حرفه‌ای‌های بازار است.

1398/10/15
چگونه حباب بازار سهام شکسته شود؟

حباب بازار سهام Stock market bubble نوعی از حباب اقتصادی است که زمانی اتفاق می‌افتد که شرکت کنندگان بازار قیمت‌ها را به بالاتر از ارزش مرتبط با سیستم‌های ارزش گذاری آن‌ها هدایت می‌کنند. تئوری مالی رفتاری حباب بازار سهام را مرتبط با تعادل شناختی که منجر به تفکر گروهی و رفتار گله‌ای می‌شود، می‌داند. حباب‌ها نه تنها در بازارهای دنیای واقعی با عدم اطمینان‌ها و تنش‌های ذاتی اتفاق می‌افتند، بلکه در بازارهای تجربی قابل پیش‌بینی نیز به وقوع می‌پیوندند. در آزمایشگاه، عدم اطمینان محدود می‌شود و محاسبه بازده مورد انتظار با استفاده از روش‌های سادهٔ ریاضی صورت می‌گیرد، چون شرکت کنندگان با دارایی‌هایی که بازه زمانی محدود و توزیع سود تقسیمی محتمل دارند، درگیر هستند.برای مطالعه بیشتر می توانید مقاله بررسی حباب قیمتی سهام را مطالعه نمایید.

به زبان ساده اختلاف بین ارزش ذاتی یک کالا با قیمت مبادله ای آن در بازار نقدی، را حباب می گویند. فرض کنید قیمت ماشین الف درب کارخانه 13 میلیون تومان است ولی همان ماشین در بازار نقدی 14 میلیون معامله می شود، به این اختلاف یک میلیون تومانی حباب قیمتی گفته می شود. به بیان دیگر حباب اقتصادی، داد و ستد با نرخ بسیار گرانتر از ارزش واقعی مورد معامله است که در سطح جامعه همه گیر می شود. چراکه تعیین ارزش واقعی، کار دشواری است و معمولا پس از افت ناگهانی قیمت و به اصطلاح ترکیدن حباب متوجه وجود حباب می شوند.

حباب های بازار سرمایه پدیده های اقتصادی چشمگیری هستند که اغلب مسئول بحران های شدید مالی و توزیع نامناسب سرمایه گذاری محسوب می شوند. شاید بتوان ریشه اصلی نوسانات در سطح کلان اقتصاد را در تورم و نوسانات سطح قیمت ها دانست.

سایت نزدک حباب اقتصادی را به عنوان پدیده ای در بازار تعریف کرده که در آن سطح قیمت به شدت بالاتر از ارزش بنیادی (فاندامنتال) قرار گرفته است، علاوه بر این تشخیص وجود داشتن حباب امکان پذیر نیست و افراد بعد از شکست شدید قیمت است که متوجه وجود حباب در بازار می شوند.

پیتر گاربر در کتاب خود با عنوان " اولین حباب های معروف" معتقد است که حباب یک اصطلاح مبهم و بدون تعریف مشخص است. او بهترین تعریف از حباب را اینگونه میداند:" تغییرات قیمتی که با استفاده از ارزش بنیادی قابل توضیح نباشند" با توجه به این تعریف حباب ها میتوانند مثبت یا منفی باشند.  او همچنین به تعریف دیکشنری اقتصاد سیاسی پالگریو اشاره کرده که حباب را "هر نوع پیروی نادرست قیمت از فعالیت های شدید سفته بازی" تعریف میکند. همان طور که از این تعریف برمی آید نادرست بودن قیمت چیزیی شامل اصول گذشته است و تنها بعد از وقوع حباب میتوان اندازه ی آن را محاسبه کرد.

حباب چگونه ایجاد می شود؟

قیمت عرضه قیمتی است که فروشنده مایل است کالای خود را به آن قیمت بفروش برساند، همچنین قیمت تقاضا قیمتی است که خریدار مایل به خرید در آن قیمت می باشد. نقطه تعادلی قیمت یک بازار، زمانی  اتفاق می افتد که قیمت عرضه با قیمت تقاضا برابر است. حباب قیمت نیز از قاعده عرضه و تقاضا مستثنا نیست، به این صورت که خریدار حاضر است تا کالای مورد نظر خود را با قیمت بالاتر از ارزش ذاتی خریداری کند زیرا یا عرضه کالا محدود شده است یا امیدوار است که با قیمت بالاتری بعد از مدتی آن را بفروش رساند، در نتیجه حباب مثبت (قیمت نقدی بیشتر از قیمت ذاتی) در سه حالت بوجود می آید:

  1. امید به افزایش قیمت در بازار وجود دارد
  2. سرمایه موجود در بازار در حال افزایش است (سفته بازی و تقاضای کاذب ناشی از انباشت سرمایه در یک بازار)
  3. کمبود کالا بوجود آمده است

برعکس این فرآیند هم صادق است و حباب منفی (قیمت نقدی کمتر از ارزش ذاتی) نیز در 3 حالت ایجاد می شود:

  1. امید به کاهش قیمت ها در بلند مدت در بازار بوجود آمده است.
  2. سرمایه موجود در بازار در حال حرکت بسمت بازار یا کالای دیگر است.
  3. افزایش عرضه بوجود آمده است.

اصطلاح حباب در علم مالی به طور کلی به وضعیتی اشاره دارد که قیمت یک دارایی با اختلاف قابل توجهی از قیمت و ارزش بنیادین آن دارایی بالاتر باشد. در طول دوره یک حباب، قیمت ها برای یک دارایی مالی و یا یک گروه از دارایی های مالی بصورت قابل توجهی متورم می شود و در نتیجه، رابطه اندکی بین ارزش ذاتی آن گروه از دارایی ها با قیمت آن ها در بازار وجود دارد.

به بیان فنی تر اگر از دیدگاه بازار های مالی بررسی کنیم می توانیم بگوییم که حباب های مثبت و منفی حاصل نگرش و پیگیری رفتار تریدرها در بازار می باشد. اما سوال مهمی که در اینجا مطرح می شود این است که چه عواملی سبب رفتار هیجانی تریدرها در جهت خرید یا فروش در بازار می گردد؟

مهمترین دلیل این گونه از رفتار ها نقدینگی است. هنگامی که نقدینگی در بازار بصورت غیر قابل کنترل افزایش می یابد، سبب افزایش تقاضا برای وام در بانک ها خواهد شد و در نتیجه بسیاری از این وام گیرندگان، وارد بازارهای مالی شده و از افزایش آسیب پذیری بازار در مقابل نوسانات قیمت جلوگیری می کنند، چرا که این تریدر ها هستند که با داشتن قدرت خرید های کوتاه مدت و بدون پشتوانه باعث ایجاد نوسان در بازار می شوند.

علاوه بر این در زمانی که نقدینگی افزایش می یابد (Liquidity)، سهم کوچکی از یک بازار توسط سرمایه ی بسیار زیادی دنبال می شود که در نتیجه آن، هم بازار های مناسب و هم بازار های نامناسب شاهد رشد چشمگیر قیمتی نسبت به ارزش فاندامنتال خود خواهند بود. در این صورت است که حباب قیمتی در یک بازار شکل می گیرد.

حباب بازار سهام

آیا رشد کنونی بورس تهران حباب است؟

مهدی رباطی مدیر عامل کارگزاری بورس بیمه ایران- برخی از تصمیم های اتخاذ شده مانند تغییر قوانین بازار پایه که ثبات مستقر در بازار را دچار خلل می‌کند، چندان قابل دفاع نیست و فضای کسب و کار در بازار سرمایه را دچار نااطمینانی می‌کند.  البته اصلاحات ساختاری باید زمانی در بازار اعمال شود که بازار در رکود به سر می‌برد، نه زمانی که بازار در دوران رونق و هیجان است و سرمایه حقیقی‌ها وارد بازار می‌شود.

همچنین پیرامون سخن برخی از کارشناسان مبنی بر اینکه شاخص بورس دارای حباب است باید گفت: صحبت از وجود حباب شاخص بورس کارشناسی شده نیست، افرادی که از وجود حباب در کلیت رشد بازار سخن گفته اند، از دانش و اطلاعات کافی نسبت به این بازار برخوردار نیستند.حباب در دانش مالی دارای تعاریفی خاص است و زمانی دارایی دچار حباب می‌شود که قیمت تعیین شده از ارزش ذاتی سهم، فاصله قابل توجهی داشته باشد.زمانی که روند معاملات در بازار سرمایه را مورد بررسی قرار می‌دهیم، مشاهده می‌شود که ارزش دلاری بازار در اغلب سهام بازار، بسیار کمتر از سال  های٨٣ و ٩٢ است.

اگرچه  نسبت به ۱۰ سال گذشته ورود شرکت‌های متعدد در بازار سرمایه را مشاهده می کنیم، اما ارزش کلی بازار ۵۰ درصد کمتر از ارزش سال ۹۲ است، بنابراین صحبت از وجود حباب در کلیت بازار بحث درستی به نظر نمی‌رسد.البته در برخی از سهام خاص ممکن است شاهد رشد غیرعادی و ارزش‌گذاری سهم بیش از ارزش واقعی آن در بازار باشیم، اما در کلیت بازار و در سهم‌های بزرگ به هیچ عنوان حباب وجود ندارد.

1398/10/10
شناسایی بازدهی بلند مدت سهام عرضه عمومی اولیه در بورس

هر ساله در کشورهای مختلف جهان شرکت های متعددی خواه در مسیر چرخه حیات، اقتصادی و خواه از طریق برنامه خصوصی سازی شرکتهای دولتی، با عرضه عمومی اولیه سهام آنها در بورس اوراق بهادار معامله می شود. سالیان مدیدی است که عملکرد سهام های عرضه اولیه توجه پژوهشگران و اندیشمندان مالی را به خود جلب کرده است.

طبق تعریف فرضیه بازار سرمایه کارآ، قیمت سهام در هر لحظه از زمان منعکس کننده ارزش ذاتی سهام با توجه به اطلاعات موجود و مربوط در بازار می باشد. با این وجود، ادبیات مالی موید این است که در عرضه عمومی اولیه سهام سه پدیده متمایز وجود دارد که به نظر میرسد با مفروضات فرضیه بازار سرمایه کارا مغایرت دارد. این سه پدیده عبارتند از:

1)  قیمت گذاری کمتر از واقع یا به عبارتی ایجاد بازده غیرعادی مثبت در کوتاه مدت.

2) ایجاد بازده منفی در بلند مدت در مقایسه با شاخص بازار یا بازده سهام شرکتهای مشابه در صنعت.

3) تناسب بازده غیرعادی مثبت اولیه با تعداد و حجم عرضه عمومی اولیه در بازار در دوره های خاص، به عبارت دیگر تناسب بازده غیرعادی مثبت اولیه با دوره های داغ یا سرد عرضه عمومی اولیه.

قیمت گذاری کمتر از واقع بدین معنی است که شرکتهای عرضه کننده سهام، سهام خود را به قیمتی کمتر از ارزش ذاتی عرضه نموده و سبب می شوند خریداران این سهام در روزهای اول، به بازده نسبتاً بالایی (تقریباً بین 10 تا 30 درصد) دست پیدا کنند. شواهد تجربی فراوان در دست است که نشان می دهد پدیده قیمت گذاری کمتر از واقع سهام عرضه عمومی اولیه پدیدهای جهان شمول است و تقریباً در بورس اوراق بهادار همه کشورها عمومیت دارد. البته قیمتگذاری کمتر از واقع سهام در عرضه های اولیه در بازارهای سرمایه در حال توسعه، در مقایسه با بازارهای سرمایه توسعه یافته، بیشتر است

با این حال پدیده عملکرد منفی بلند مدت سهام عرضه های عمومی اولیه بر خلاف ماهیت جهان شمول پدیده قیمت گذاری کمتر از واقع، در همه بازارهای سرمایه تایید نشده، شواهد ضد و نقیضی گزارش شده است. براین اساس در دهه اخیر عملکرد منفی بلند مدت سهام عرضه های عمومی اولیه توجه اندیشمندان مالی را بیش از پیش به خود جلب کرده است. زیرا به اعتقاد آنان نتایج تحقیقات مرتبط با بازده منفی بلند مدت سهام عرضه های عمومی اولیه می تواند نتیجه روشهای متفاوت (روش اقتصاد سنجی و معیار مورد استفاده جهت اندازه گیری و مقایسه بازده) پژوهشگران در اندازه گیری بازده غیرعادی بلند مدت سهام باشد.

در تبیین این دو پدیده، اندیشمندان مالی تئوری ها و فرضیه های متعددی را مطرح کرده اند. بطور کلی این تئوری ها و فرضیه ها مبنای استدلال خود را بر محورن «عدم تقارن اطلاعات » بین سه گروه ذینفع در فرایند عرضه عمومی اولیه یعنی شرکت عرضه کننده سهم، بانک سرمایه گذار (موسسات تعهد کننده عرضه اوراق بهادار یا شرکتهای تامین سرمایه)  و سرمایه گذاران بالقوه دربازار؛ نهاده و هر پدیده را به عوامل و متغیرهای خاصی نسبت میدهند. ولی مانند اکثر فرضیه ها در زمینه مالی و حسابداری هیچ کدام به تنهایی قادر به توضیح کامل آن نبوده اند.

تحقیق حاضر با طرح این پرسش ها که آیا سهام عرضه های عمومی اولیه در بورس اوراق بهادار تهران همانند سهام عرضه عمومی اولیه در بورس اوراق بهادار برخی کشورها، در بلند مدت در مقایسه با پرتفوی بازار بازده کمتر عاید سرمایه گذاران خود می سازند یا خیر؟ اگر سهام عرضه های عمومی اولیه در بورس اوراق بهادار تهران بازده غیرعادی برای خریداران خود ایجاد می کنند، چه عامل یا عواملی در شکل گیری این پدیده می تواند موثر واقع شوند؟ به بررسی عملکرد سهام شرکتهای جدید الورود به بورس در اولین عرضه خود به عموم، پرداخته است. عوامل عبارت از حجم معاملات سالانه سهام، اندازه شرکت و بازده کوتاه مدت حاصل از خرید و فروش سهام شرکت های مربوط است. نتایج این تحقیق نشان دهنده وجود بازده کوتاه مدت بیشتر سهام شرکت های تازه وارد به بازار نسبت به شاخص بازار و بازده بلند مدت کمتر سهام این شرکتها نسبت به شاخص بازار بوده است. بنابراین آنان عملکرد قیمت گذاری سهام شرکت های تازه وارد به بورس ایران را مشابه بازارهای سرمایه در کشورهای مختلف دانسته اند.

جمع بندی و نتیجه گیری

تحقیقات مالی سه دهه اخیر نشان میدهد که سهام عرضههای عمومی اولیه در کوتاه مدت بازده غیرعادی مثبت و در بلند مدت در مقایسه با پرتفوی بازار بازده غیرعادی منفی عاید سرمایه گذاران میکند. با توجه به یافته های تحقیق حاضر در آزمون فرضیه اول تحقیق، وجود بازده غیرعادی در بورس اوراق بهادار تهران نیز تایید شد که نشان دهنده بازده غیرعادی مثبت بود.

برای یافتن عوامل و فاکتورهای موثر بر بازده غیرعادی بلند مدت سهام شرکتهای تازه وارد به بورس اوراق بهادار تهران، نه متغیر مهم و مربوط از ادبیات موضوع و نیز با توجه به شرایط اقتصادی ایران انتخاب گردید و معنی داری تاثیر آنها بر این بازده در قالب فرضیهه ای دوم تا دهم آزمون شد.

نتایج حاصل از آزمون این فرضیه ها نشان داد که مدل رگرسیون چند متغیره ساخته شده با این نه متغیر، در سطح اطمینان 99 درصد معنادار است و تمامی متغیرهای توضیحی به طور توامان توانایی توجیه کنندگی تقریباً 20 درصدی تغییرات بازده غیرعادی بلند مدت محاسبه شده برای 24 ماه را دارند. همچنین با توجه به ضرایب استاندارد تک تک متغیرهای توضیحی و معناداری آنها، به ترتیب نوع موسسه حسابرسی و اندازه شرکت بصورت معکوس و خطای پیش بینی سود هر سهم بطور مستقیم، بیشترین تاثیر را بر بازده غیرعادی دارند و بقیه متغیرها تاثیر معناداری بر این بازده ندارند. لازم بذکر است که نتیجه بدست آمده درباره اندازه شرکت در تحقیقات متعددی مورد تایید قرار گرفته است.

با توجه به نتایج بدست آمده، به نظر می رسد که سرمایه گذاران در تصمیم گیری های خود نسبت به خرید سهام عرضه عمومی اولیه و نگهداری آنها برای دوره های بلندمدت، متغیرهایی چون نوع موسسه حسابرسی، اندازه شرکت و سود پیش بینی شده هر سهم را بیشتر از عوامل دیگر مورد توجه قرار داده و بکار می برند. به احتمال زیاد دلیل آن اعتماد بیشتر نسبت به سازمان حسابرسی در مقایسه با سایر موسسات حسابرسی است. همچنین توجه بیشتر نسبت به اطلاعات ارائه شده توسط شرکتهای بزرگ و در نتیجه قیمت گذاری مناسب سهام آنها می باشد. زیرا شرکتهای کوچک در مقایسه با شرکتهای بزرگ، به دلیل عدم تقارن اطلاعاتی و ابهامات بیشتری که در مورد ارزش واقعی و آینده آنها وجود دارد، ریسک بیشتری داشته و بیشتر در معرض اهداف سوداگرانه سرمایه گذاران قرار میگیرند و دارای عملکرد نامتعارف تری هستند.

بنابراین پیشنهاد میگردد:

1) روند شکل گیری و حضور بانکهای سرمایه گذاری در بازار سرمایه کشور تسریع شده تا از دانش، تخصص و امکانات آنها استفاده گردد و از قیمتگذاری بیش از واقع یا کمتر از واقع سهام عرضههای عمومی اولیه توسط کارگزاران بورس که منجربه ایجاد بازده های غیرعادی اعم از مثبت یا منفی بعد از عرضه اولیه میشود، جلوگیری به عمل آید.

2) تاکید بیشتر سازمان بورس اوراق بهادار تهران و نیز سازمان حسابرسی به عنوان مرجع تدوین کننده استاندارد های حسابداری بر الزام شرکت های جدیدالورود به بورس اوراق بهادار تهران به انتشار اطلاعات مالی مربوط و قابل اتکا که توسط حسابرسان مستقل به دقت بررسی شده است، خصوصاً در مورد پیش بینی سود هر سهم.

1398/08/28
افزایش سرمایه چیست؟ انواع روش های افزایش سرمایه

افزایش سرمایه چیست؟

افزایش سرمایه یکی از روش های تامین مالی شرکتهاست.شرکتها برای اینکه بتوانند فعالیت های خود را توسعه دهند و قدرت رقابت خود را حفظ و یا افزایش دهند اقدام به افزایش سرمایه می کنند.در برخی از مواقع نیز این کار به منظور اصلاح و بهبود ساختار مالی شرکت صورت می گیرد. این تامین منابع مالی جدید می تواند به شکل های مختلفی صورت پذیرد. هنگامی که یک شرکت در بازار بورس بخواهد سرمایه خود را افزایش دهد باید تعدادی سهام جدید منتشر کند و به سهامداران بفروشد تا مبلغ مورد نیاز برای افزایش سرمایه را تأمین کند. تفاوت اصلی بین انواع روش های افزایش سرمایه،در محل تامین این منابع جدید است. در ادامه درباره انواع روش های آن بیشتر توضیح خواهیم داد. برای مطالعه چگونگی سرمایه گذاری در بورس و اینکه چگونه در بورس ثبت نام کنیم ؛ می توانید مقاله مربوطه را مطالعه نمایید.

راه های افزایش سرمایه

معمولا روند افزایش سرمایه در شرکتها به این شکل است که در مرحله اول هیئت مدیره شرکت پیشنهاد خود را به همراه دلایل کافی در خصوص افزایش سرمایه به سهامداران شرکت ارائه می کند. این پیشنهاد در مجمع عمومی فوق العاده شرکت مورد رای گیری سهامداران شرکت قرار می گیرد. سپس در صورت تصویب این پیشنهاد در مجمع و پس از ارائه مجوز از سوی بورس اوراق بهادار،افزایش سرمایه شرکت صورت می گیرد.قیمت سهام شرکت پس از افزایش سرمایه، دستخوش تغییر می شود. این که افزایش سرمایه شرکت از چه روشی انجام شود، اثرات متفاوتی در این تغییرات قیمت دارد. درادامه درباره انواع روش های افزایش سرمایه بیشتر توضیح می دهیم.

انواع افزایش سرمایه

اگر بخواهیم یک دسته بندی از انواع روش های افزایش سرمایه داشته باشیم،می توان ۴ دسته کلی در نظر گرفت:

  1. از محل سود انباشته (سهام جایزه)
  2. از محل آورده نقدی و مطالبات حل شده سهامداران
  3. از محل تجدید ارزیابی دارایی ها
  4. به روش صرف سهام

افزایش سرمایه از محل سود انباشته

طبق قانون تجارت شرکت ها موظف هستند سالیانه درصدی از سود خود را نزد خود نگهداری شوند. این سود در حسابی تحت عنوان سود انباشته در صورت های مالی شرکت ثبت می شود. در مواقعی که شرکت سود انباشته مناسبی دارد، تصمیم می گیرد که افزایش سرمایه خود را از این روش انجام بدهد و با این کار منابع جدید مورد نیاز خود را تامین کند. پس در روش سود انباشته عملا جریان نقدینگی جدید به شرکت وارد نمی شود. پس به دلیل اینکه سهامداران پولی برای سهام جدید خود پرداخت نمی کنند به سهامی که به این روش به سهامدار تعلق می گیرد، سهام جایزه هم گفته می شود. در روش سود انباشته درصد مالکیت شما در شرکت تغییری پیدا نمی کند. یعنی به همان نسبت که سرمایه شرکت زیاد می شود تعداد سهام شما نیز افزایش پیدا می کند. از نظر تئوریک میزان دارایی شما نیز تغییری نمی کند، یعنی به همان نسبت که تعداد سهام شما زیاد می شود قیمت سهام کاهش پیدا می کند

افزایش سرمایه از محل آورده نقدی

در مواقعی که شرکت سود انباشته مناسبی ندارد و یا می خواهد که منابع مالی جدید به شرکت وارد کند از محل آورده نقدی سهامداران اقدام به افزایش سرمایه می کند. به دلیل اینکه افزایش سرمایه از این روش، نیازمند تأمین منابع جدید از سوی سهامداران فعلی شرکت است، شرکت حق استفاده و حضور در آن را ابتدا به سهامداران شرکت می‌دهد. به این صورت که اوراقی تحت عنوان حق تقدم سهام در اختیار سهامداران فعلی قرار می گیرد. سهامدار در مدت زمان مجاز برای معاملات این اوراق که معمولا ۲ ماه است و به آن مهلت پذیره نویسی گفته می شود، می تواند یکی از دو کار را انجام دهد:

  1. پرداخت مبلغ اسمی سهام در این روش شما به ازای هر سهم باید مبلغی را دراین بازه زمانی ۲ماهه به شرکت پرداخت نمایید. این مبلغ در ایران معمولا ۱۰۰۰ ریال (قیمت اسمی سهم) است. با این کار پس از طی شدن مراحل افزایش سرمایه، حق تقدم شما تبدیل به سهم عادی می شود.
  2. فروش حق تقدم اگرشما به هر علتی تمایل نداشته باشید که از حق تقدم های خود استفاده کنید می توانید در این بازه زمانی ۲ ماهه حق تقدم های خود را به سرمایه گذاران دیگر بفروشید. این حق تقدم ها مثل سهام عادی در بورس قابل معامله هستند. مثلا حق تقدم ایران خودرو با نماد خودرو، با نماد خودروح معامله می شود. قیمت حق تقدم به اندازه آورده شما (معمولا ۱۰۰۰ ریال) از قیمت روز سهم اصلی در بازار کمتر است.

نکته:

اگر شما به هر علتی مبلغ اسمی سهام را پرداخت نکنید و همچنین حق تقدم خود را نیز به فروش نرسانید، پس از اتمام مهلت پذیره نویسی حق تقدم سهام شما به فروش می رود.یعنی شرکت حق تقدم های استفاده نشده را از طریق بورس به فروش می رساند و مبلغ حاصل از فروش را بعد از کسر کارمزدها به حساب شما واریز می کند. قیمت فروش در این مواقع معمولا نزدیک به قیمت روزهای آخر پذیره نویسی حق تقدم هاست.

افزایش سرمایه

افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها

در افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی دارایی ها، شرکت دارایی های ثابت مشهود خود را نظیر زمین، ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات، سرمایه گذاری ها و … را مورد تجدید ارزیابی قرار می دهند. با این کار ارزش دارایی های شرکت در ترازنامه به روز می شود. در نتیجه از آنجایی که معادله حسابداری در ترازنامه باید برقرار باقی بماند و بدهی های شرکت نیز تغییری نکرده، سرمایه شرکت باید افزایش پیدا بکند تا این معادله برقرار بماند.در این روش نیز پولی به شرکت وارد نمی شود و فقط یک عملیات حسابداری در صورتهای مالی شرکت رخ می دهد. در این روش نیز به همان مقدار که تعداد سهام شما افزایش پیدا می کند قیمت آن کاهش پیدا می کند، در نتیجه تغییری در دارایی شما رخ نمی دهد.

روش صرف سهام

در این روش، شرکت سهام خود را به مبلغی بیش از قیمت اسمی و از طریق پذیره نویسی به فروش رسانده و تفاوت حاصل از قیمت فروش و قیمت اسمی سهام را، به حساب اندوخته منتقل و یا در ازای آن سهام جدید، به سهامداران قبلی میدهد.

در افزایش سرمایه به روش صرف سهام بجای انتشار سهام عادی با ارزش اسمی، پذیره نویسی سهام جدید ناشی از افزایش سرمایه به قیمت بازار انجام میگیرد. منظور از صرف سهام، اضافه ارزش سهام یعنی ما به التفاوت ارزش بازاری و اسمی سهام میباشد. شرکت در خصوص صرف سهام سه کار می توانند انجام دهند:

  • انتقال اضافه ارزش به اندوخته شرکت
  • تقسیم نقدی اضافه ارزش به سهامداری قبلی
  • دادن سهام جدید به سهامداران قبلی
  • در مورد فروش هم دو کار می توانند انجام دهند
  • فروش با حفظ حق تقدم
  • فروش با سلب حق تقدم

کدام نوع افزایش سرمایه برای شرکت‌ها بهتر است؟

از آنجایی که ساختار شرکتها با یکدیگر تفاوت دارد، در نتیجه هر شرکت پیچیدگی های خاص خودش را دارد. پس نمی توان یک نسخه کلی برای همه شرکتها در نظر گرفت. اما به صورت کلی آن نوع از افزایش سرمایه که باعث شود منابع جدید به شرکت وارد شود می تواند وضعیت بهتری را برای شرکت ایجاد کند. پس افزایش سرمایه از آورده نقدی و از طریق صرف سهام می تواند به صورت کلی بهتر قلمداد شود. همچنین روش تجدید ارزیابی دارایی ها از آنجایی که عملا پولی وارد شرکت نمی شود، صرفا یک عملیات حسابداری برای بهبود صورتهای مالی شرکت محسوب می شود. روش سود انباشته نیز مزیت اصلی که دارد این است که باعث می شود حداقل سود انباشته شرکت از آن خارج نشود و در شرکت باقی بماند و مورد استفاده قرار گیرد.

1398/08/01
سهام جایزه چیست؟

سهام جایزه چیست؟

سهام جایزه یکی از انواع سهام است. هنگامی که شرکت سهامی، از ذخایر اندوخته فراوانی برخوردار باشد، می‌تواند بخشی از آنرا از راه انتشار سهام جایزه در وجه سهامداران کنونی خود، به سرمایه تبدیل کند.  معمولاً پس از انتشار سهام جایزه، با توجه به تعداد سهام منتشرشده، قیمت سهام شرکت در بازار، کاهش پیدا می‌کند. با این حال، برای آنکه نرخ سود قابل تقسیم به ازای هر سهم تغییری نکند ، پس از چندی قیمت سهم افزایش می‌ یابد و سهام داران با توجه به افزایش تعداد سهام خود، منافع بیشتری به دست خواهند آورد

در سهام جایزه؛ سهام اضافی بدون دریافت هزینه به سهام داران داده می شود. در واقع  اینها درآمد انباشته شده شرکت هستند که در قالب سود سهام داده نمی شوند، اما به سهام آزاد تبدیل می شوند.

شما چه چیزی در مورد سهام پاداش شنیده اید؟

اصل اساسی سهام پاداش این است که تعداد کل سهام با نسبت ثابت "تعداد سهام" به "شمار سهام"  قابل افزایش است. مثلا اگر سرمایه گذار A دارای 200 سهام یک شرکت باشد و یک شرکت اعلام می کند پاداش 4: 1 برای هر یک سهم است، او 4 سهام را به صورت رایگان دریافت می کند. این مجموع 800 سهام به صورت رایگان است و مجموع کل سهام آن به 1000 سهام افزایش می یابد.

شرکت ها سهام پاداش را ارج می نهند تا مشارکت خرده فروشی را زیاد و پایه سهام خود را افزایش دهند. هنگامی که قیمت هر سهم از یک شرکت بالاست، سرمایه گذاران جدید به سختی می توانند برای خرید سهام این شرکت اقدام کنند. افزایش تعداد سهام باعث کاهش قیمت هر سهم می شود. اما سرمایه کلی همچنان باقی می ماند حتی اگر سهام جریمه اعلام شود.

آنچه شما باید در مورد سهام پاداش بدانید ...

شرکت ها به دلایلی تعدادی سهام پاداش می دهند. یکی این است که درآمد های ناپایدار را سرمایه گذاری کرده و ذخایر شرکت را بازسازی کند. اگر یک شرکت پول کمتری داشته باشد، ممکن است سهام پاداش را بدهد تا سهامداران بتوانند سهام خود را برای پول به فروش برسانند.

سهام اضافی نیز برای افزایش ارزش سهام شرکت صادر می شود. هرچه یک شرکت سهام کمتری داشته باشد، گرانتر است. شرکت ها می توانند با پرداخت اوراق بهادار سهام به سهامداران، قیمت سهام را کاهش دهند، به این ترتیب سرمایه گذاران جدید را برای خرید به شرکت تشویق می کنند.

نرم افزار حسابداری

سهام داغ یا فعال چگونه سهامی است؟

سهامی است که پی‌درپی و هر روز مورد دادوستد قرار می‌گیرد. در مقابل سهام نیمه‌فعال که به طور مرتب و پیاپی خرید و فروش نمی‌شوند. بیشتر سهام شرکت‌های معتبر از نوع فعال و پرطرفدار هستند.

منظور از «سهام غیرفعال» یا «سهام راکد» چیست؟

سهامی است که در بورس اوراق بهادار به ندرت خرید و فروش می‌شود و به سختی می‌توان برای آن خریدار یا فروشنده‌ای پیدا کرد. تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و قیمت پیشنهادی فروش این‌گونه برگه‌های سهام ممکن است زیاد باشد.

سهم شکننده یا پرنوسان (Volatile Share) چگونه سهمی است؟

سهامی که تغییرات شدید و ناگهانی فراوانی در قیمت آن رخ می‌دهد، به سهام شکننده یا پرنوسان معروف است. چنانچه نوسان شدید قیمت یک سهم به دلیل وجود عواملی همچون نوسان درآمدها، تعداد اندک سهام منتشر شده، یا وخامت اوضاع در صنعتی که به آن وابسته است باشد، نوسان قیمت آن با عامل آلفا محاسبه می‌شود و در صورتی که نوسان قیمت آن با اوضاع بازار مرتبط باشد، از عامل بتا استفاده می‌شود.

منظور از سهام ترجیحی چیست ؟

سهام ترجیهی بخشی از سهام شرکت است که در راستای برنامه‌های خصوصی‌سازی به کارکنان شاغل در آن شرکت واگذار شده است.

حباب قیمت سهام چگونه شکل می گیرد؟

چنانچه می دانیم انگیزه حداکثرسازی سود و حداقل سازی زیان در سرمایه گذاری، به عنوان معیارهای اصلی تصمیم گیری و مؤثر تحرک صاحبان سرمایه در بورس نیز مثل هر بازار دیگری مطرح هستند، لیکن در برخی از مواقع، رفتاری رخ می دهد که به هیچ وجه مبتنی بر مبانی اساسی حاکم بر بازار سهام نیست. در این حالت حرکت «دسته جمعی و دفعی» سرمایه گذاران برای خرید یا فروش سهام در بورس می تواند قیمت سهام را بدون هیچ گونه توجیه اقتصادی و منطقی متأثر سازد. این پدیده اصطلاحاً به «حباب قیمتی در بورس» معروف است. برای بررسی حباب قیمتی سهام می توان کلیک کرده و مقاله مربوط به آن را مطالعه نمایید.

1398/04/05
روش‌های عرضه عمومی سهام

در مقاله عرضه اولیه سهام به طور مفصل راجع به عرضه اولیه و چگونگی تهیه عرضه اولیه صحبت کردیم. در این مقاله قصد داریم به روش‌های عرضه عمومی سهام بپردازیم.

عرضه عمومی به قیمت ثابت

در این روش، ابتدا قیمت عرضه تعیین می‌شود و سپس از سرمایه‌ گذارانی که نوعا در قسمتی یا کل سهام سفارش داده شده مشارکت دارند، سفارش‌ها را دریافت می‌کنند.

عرضه عمومی به روش حراج

اصولا از روش مزایده هنگام عرضه اوراق دولتی و نیز خصوصی‌سازی‌های مبتنی بر تغییر بافت مالکیتی سهام استفاده می‌شود ولی در عرضه‌های عمومی اولیه شرکت‌ها به ندرت، به کار گرفته می‌شود زیرا عقیده عمومی بر این است که استفاده از روش ثبت دفتری در نخستین عرضه عمومی، کارآیی بیشتری دارد‌.

ثبت دفتری

در این روش که به واسطه مزایای حاصل از آن، نسبت به سایرین کاربرد بیشتری دارد، کارگزاران متعهد پذیره‌ نویسی، تبلیغات پیرامون سهام جدید را انجام داده و سپس سفارش‌ها را قبل از تعیین قیمت عرضه، از سرمایه‌ گذاران دریافت می‌کنند. فرآیند عرضه عمومی اوراق ‌بهادار با تقاضای یک شرکت برای عمومی شدن شروع می‌شود. معمولا ناشر این فرآیند را با کمک پذیره‌نویس اصلی خود که شرکت تامین سرمایه است، تدوین می‌کند.
همچنین پذیره‌ نویس از یک مشاور حقوقی که اسناد را تنظیم و یک حسابرس برای حصول اطمینان از اینکه حساب‌های شرکت منطبق با استانداردهای حسابداری تهیه شده است، استفاده می‌کند. در بسیاری از موارد یک شرکت تبلیغاتی به شرکت کمک می‌کند تا به سطحی از توزیع عمومی که در نظر دارد، دست یابد. روابط تعریف شده و پذیرفته‌شده‌ای بین پذیره‌نویس، مشاور حقوقی و حسابرس شرکت وجود دارد. متعهد پذیره‌نویس و شرکت برای شروع، امیدنامه اولیه و بیانیه ثبت را به کمیسیون بورس اوراق‌ بهادار تحویل می‌دهند.

این بیانیه شامل محدوده اولیه قیمت است. کمیسیون بورس اوراق‌بهادار و انجمن ملی کارگزاران اوراق‌بهادار، امیدنامه اولیه و سایر مدارک تکمیلی را برای حصول اطمینان از صحت، رفع نواقص و عدم وجود اشتباه بررسی می‌کنند. معمولا عرضه عمومی اولیه اوراق‌بهادار، خیلی وسیع‌تر از حدی است که یک شرکت تامین سرمایه بتواند به‌تنهایی آن را انجام دهد. بنابراین، پذیره‌نویس اصلی با مجموعه‌ای از سایر پذیره‌نویسان یک اتحادیه را تشکیل می‌دهند. دو هدف برای این کار متصور است؛ اول اینکه اتحادیه مخاطره پذیره‌نویس را کاهش می‌دهد و دوم اینکه اتحادیه کمک می‌کند سهام بین سهامداران بیشتری توزیع شود. هر کدام از بانک‌ها در اتحادیه، سهم مشخصی از سهامی را که می‌توانند بفروشند دریافت می‌کنند.

اتحادیه قراردادی را با ناشر تنظیم می‌کند که مازاد سهام پذیره‌نویسی نشده را خریداری کند یا قرارداد فروش با حداکثر تلاش منعقد می‌کند که در آن صورت اتحادیه متعهد خرید مابقی سهام فروخته نشده است.پذیره‌نویس برای دستیابی به درک بهتری از تقاضای موجود برای سهم، پیشنهادهای مشروطی از مشتریان جمع‌آوری می‌کند تا منحنی تقاضای موجود را برای سهم ترسیم کند که از آن برای کشف قیمت نیز استفاده می‌کند.

در این مرحله، خریداران آتی سهم هیچ تقاضای خریدی را به کارگزاران برای معامله ارائه نمی‌کنند تا زمانی که امیدنامه اولیه توسط کمیسیون بورس اوراق بهادار ثبت شود. در آن زمان، پذیره‌نویس قیمت را تعیین می‌کند. هدف از این کار، تعدیل انتظارات شرکت برای قیمت سهام با منفعت مورد انتظار سرمایه‌گذاران با پذیرش مخاطره عدم وجود سابقه قیمتی برای سهام شرکت است. در مرحله بعدی، مدیریت شرکت و اتحادیه پذیره‌نویسان وارد تبلیغات و ارائه تصویری از شرکت برای سرمایه‌گذاران بالقوه می‌شوند. توانایی گروه مدیریتی شرکت در جلب نظر سرمایه‌ گذاران یکی از عوامل اصلی موفق بودن عرضه عمومی است.

در پایان تبلیغات، ناشر می‌تواند امیدوار باشد که تقاضای کافی برای سهام در بازار وجود دارد. در این زمان ناشر شروع به تنظیم امیدنامه نهایی می‌کند. برای این کار، ناشر در مورد قیمت عرضه و چگونگی تخصیص سهام (سهمیه‌ بندی یا فروش آزاد) تصمیم‌گیری کرده و در نهایت، امیدنامه نهایی برای ارائه به همه سرمایه‌گذاران بالقوه تهیه می‌شود و شامل قیمت واقعی هر سهم و تعداد سهام منتشره خواهد بود. دو روز بعد از تهیه امیدنامه نهایی، عرضه عمومی شروع می‌شود و معمولا این کار پس از بسته شدن بازار بورس اوراق‌بهادار صورت می‌گیرد. اعمال سفارش‌ها برای معامله اوراق‌بهادار عرضه شده در ابتدای روز بعد امکان‌پذیر است. در این مرحله، اتحادیه وجوه پذیره‌نویسی را پس از کسر کارمزد به حساب بانکی شرکت واریز می‌کند.

حراج همزمان

برای عرضه عمومی اولیه اوراق‌بهادار از طریق حراج همزمان روش‌های مختلفی وجود دارد. مراحل اولیه عرضه عمومی به روش حراج همزمان بسیار شبیه مراحل نمونه ثبت دفتری است. ناشر با همکاری پذیره‌نویس، مشاور حقوقی و حسابرس که در تنظیم امیدنامه اولیه نقش مهمی ایفاد می‌کند، یک گروه عرضه اولیه سهام با وظایف مشخص تشکیل می‌دهد. بعد از تشکیل گروه، امیدنامه اولیه تهیه می‌شود. در عرضه اولیه به روش حراج فقط یک پذیره‌نویس وجود دارد که با سایر پذیره‌نویسان یک اتحادیه الکترونیک را تشکیل می‌دهند.

وقتی امیدنامه اولیه توسط کمیسیون بورس اوراق‌بهادار و انجمن ملی کارگزاران تایید شد، گروه عرضه اولیه سهام تبلیغات را شروع می‌کند. مانند روش سنتی ثبت دفتری، سرمایه‌گذاران بسیار متنوع بوده و بنابراین دسترسی به همه سرمایه‌گذاران بالقوه کار دشواری است. برای حل این مشکل، کمیسیون بورس اوراق‌بهادار با اصلاح و تغییر مقررات اجازه ارسال اطلاعیه اینترنتی را از سال ۱۹۹۷ داده است.

فرآیند حراج واقعی شامل پنج مرحله است: بررسی صلاحیت، انجام حراج، اتمام حراج، قیمت‌گذاری و تخصیص. در مرحله تعیین صلاحیت، امیدنامه اولیه مطابق با قوانین و مقررات برای عموم تهیه می‌شود. تمام سرمایه‌گذاران علاقه‌مند از طریق بانک سرمایه‌گذار نسبت به دریافت کد خرید اقدام می‌کنند. با داشتن کد خرید، سرمایه‌گذاران می‌توانند سفارش خرید خود را به پذیره‌نویس تعیین شده، ارائه کنند.حراج در روزی شروع می‌شود که در امیدنامه تعیین شده است. برای خرید سهم، سرمایه‌گذاران مبلغ و تعداد سهامی را که تمایل دارند بخرند، تعیین می‌کنند. معمولا درخواست‌های خرید می‌تواند به قیمت کمتر یا بیشتر از محدوده قیمت تعیین‌شده در امیدنامه اولیه و بیانیه ثبت هم تعیین شود. همچنین خریداران می‌توانند بیش از یک سفارش داشته باشند.سفارش‌ها از طریق اینترنت توسط سرمایه‌گذاران برای پذیره‌نویس ارسال می‌شود. پذیره‌نویس می‌تواند درخواست‌های تلفنی یا فاکس را قبول کند. خریداران اجازه دارند تا درخواست‌های خود را تا قبل از پایان حراج حذف کنند.

برای تعیین قیمت نهایی روش‌های مختلفی وجود دارد. در آمریکا راهکار خاصی برای تعیین قیمت نهایی عرضه وجود ندارد. روش حراج به‌طور مستقیم قیمت عرضه را تعیین نمی‌کند، مانند روش عرضه مشروط در نمونه ثبت دفتری، ناشر و پذیره‌نویس درخواست‌های خرید را ثبت و نمودار تقاضا را ترسیم می‌کنند. برآیند قیمت‌گذاری بین شرکت‌ها متفاوت است. در حالت استاندارد عرضه عمومی به روش حراج، شرکت اوراق‌بهادارش را برای نخستین‌بار از طریق پذیره‌نویسی منتشر و قیمت را با نظر خودش تعیین می‌کند و سهام این شرکت می‌تواند با صرف یا کسر فروخته شود.

روش مزایده اینترنتی

رویه عرضه در این روش به این صورت است که نخست قیمتی بالا برای سهام موردنظر تعیین می‌شود و سپس قیمت‌ها تا حدی پایین می‌آید که سرمایه‌ گذار، خواهان مقدار معینی از سهام مذکور شوند و سپس معاملات بعدی دوباره با همان روش مزایده عرضه می‌شود‌.

کشف قیمت در عرضه‌های اولیه

کشف قیمت، به‌عنوان یک روش برای تعیین قیمت کالای خاص یا اوراق‌بهادار، بر مبنای عرضه و تقاضای اولیه در بازار تعریف می‌شود. در هر دو روش ثبت دفتری و عرضه عمومی به روش حراج، تعیین قیمت عرضه مرحله اصلی عرضه عمومی اوراق‌بهادار است که تاثیر بااهمیتی بر میزان موفقیت عملکرد عرضه اولیه سهام دارد. موفقیت قیمت‌گذاری از طریق اندازه‌گیری بازده در روز اول، قابل ارزیابی است. هدف از کشف قیمت، تعیین قیمت عرضه به‌گونه‌ای است که ارزش اوراق‌بهادار منتشر شده توسط شرکت، ماکزیمم شود و هدف پذیره‌نویس، تعیین قیمت به روشی است که بازده سرمایه‌ گذاران اولیه متناسب با مخاطره عدم وجود معامله قبلی این اوراق باشد.

همان‌گونه که قبلا اشاره شد، در روش سنتی ناشر و پذیره‌نویس از طریق جمع‌آوری تقاضای بازار به‌وسیله جمع‌آوری درخواست‌ها از نهادهای مالی مختلف به درک مناسبی از بازار تقاضا دست می‌یابد. این درخواست‌ها شامل مبلغ ریالی و تعداد سهام مورد درخواست سرمایه‌گذاران بالقوه است. با جمع‌آوری این اطلاعات پذیره‌نویس قادر خواهد بود تا قیمت‌های مختلف تقاضا را جمع‌آوری کرده و نمودار تقاضا را ترسیم کند. قیمت عرضه با روش مشخصی تعیین نمی‌شود و بیشتر به تفسیر متعهد پذیره‌نویس از تقاضای عمومی بستگی دارد ولی به‌طور کلی قیمت در جایی تعیین می‌شود که تقاضا بیشتر از عرضه باشد.کشف قیمت در روش حراج کاملا مشابه روش ثبت دفتری است، با این تفاوت که منحنی تقاضا شامل درخواست‌های تمامی سرمایه‌گذاران بالقوه است نه فقط سرمایه‌گذاران نهادی، قیمت و روش تخصیص نیز در امیدنامه درج شده است.

تفاوت عرضه‌های اولیه در ایران و جهان

اما عرضه اولیه سهام در بورس ایران چه تفاوتی با بورس‌های جهانی دارد؟ و اینکه چرا سهامداران به محض اعلام عرضه اولیه سهام در بورس، بی‌مهابا فروش سهام شرکت‌های ارزنده و حتی بزرگ را در دستور کار قرار داده و به سرعت به صف خریداران سهام عرضه اولیه شرکت جدید‌الورود با هر وضعیت بنیادین و سودآوری می‌پیوندند؟

برخی کارشناسان معتقدند، عرضه اولیه سهام حجم چندانی از معاملات بازار سهام را در بر نمی‌گیرد اما در شرایطی که سهام شرکت‌های بزرگ و حتی متوسط با اقبال چندانی مواجه نیستند، عرضه‌های اولیه نسبت به حجم روزانه معاملات و میزان سهام شناوری اندک خود، به طور متوسط 15 تا 20 درصد از ارزش کل معاملات روزانه را به خود اختصاص می‌دهند زیرا عمده معامله‌گران برای نوسان‌گیری کوتاه‌مدت از عرضه‌های اولیه، به فروش سهام شرکت‌های بزرگ و تاثیر‌گذار در پرتفوی خود به هر قیمتی اقدام می‌کنند. در این رابطه مشکلات دیگری همچون محدودیت اطلاعات موردنیاز و عدم شفافیت کافی و حضور کمرنگ شرکت‌های تامین سرمایه برای سنجش ارزندگی سهام در عرضه اولیه باعث شده تا اطمینان چندانی برای تایید صحت و سقم مدارک و مستندات مالی این شرکت‌ها در بدو ورود به بازار سرمایه وجود نداشته باشد

1398/04/04